Zabawy i gry jako forma nauki – jak wykorzystać zabawy i gry w celu efektywnego uczenia się

Wstęp

Nie od dziś wiadomo, że dzieci uczą się najlepiej poprzez zabawę. Gry i zabawy edukacyjne przyciągają uwagę maluchów i pozwalają na naukę poprzez doświadczenie, eksperymentowanie, eksplorowanie, aktywność i emocje. Zastanówmy się zatem, jak poprzez zabawę możemy wprowadzać dzieci w świat nauki, rozwijać ich kompetencje społeczne, emocjonalne oraz poznawcze i czynić proces uczenia się nie tylko skutecznym, ale i przyjemnym. Opiszę krótko najlepsze praktyki i konkretnie opiszę, w jaki sposób strategicznie zintegrować zabawę i gry w codziennie planowane zajęcia.

Nauka poprzez doświadczenie/eksperymentowanie

Dzieci są naturalnymi odkrywcami.Doświadczenia i eksperymenty stanowią fascynujący sposób na rozwijanie ciekawości i umiejętności poznawczych dzieci w przedszkolu. Prowadzenie prostych eksperymentów może pomóc w zrozumieniu podstawowych koncepcji naukowych oraz rozwijaniu umiejętności obserwacji i wnioskowania. Eksperymenty w przedszkolu nie tylko wzbogacają doświadczenia dzieci, ale także uczą je logicznego myślenia, zdobywania wiedzy i testowania hipotez. Kluczowe jest zapewnienie bezpieczeństwa podczas przeprowadzania eksperymentów i zachęcanie do pytania oraz dzielenia się swoimi spostrzeżeniami. Dzieci mogą czerpać wiele radości i satysfakcji z eksploracji otaczającego świata poprzez tego rodzaju aktywności.Oto kilka przykładów doświadczeń, które można zastosować w przedszkolu:

Eksperyment z kolorami

Do tego eksperymentu potrzebujemy farb lub zamiennie barwników spożywczych. Wykorzystamy podstawowe kolory (czerwony, żółty, niebieski). Ważne jest, żeby dzieci samodzielnie wykonywały eksperymenty. W zależności od polecenia, aktywność dzieci będzie różna. Możemy np. dać polecenie „zmieszaj kolory żółty i niebieski i sprawdź jaki kolor uzyskasz”. Ale możemy również powiedzieć „sprawdź, jakie kolory należy połączyć, aby powstał kolor zielony”. W drugim przypadku dzieci wykonają szereg prób, zanim dojdą do prawidłowego rozwiązania. Oczywiście wszystko zależy od tego z jaką grupą pracujemy, na jakim etapie są dzieci. Często zdarza się, że kilkoro dzieci szybko ukończy zadanie i wówczas nauczyciele zastanawiają się, co robić. Takiej grupie dzieci możemy dać kolejne zadanie „sprawdź co zrobić, żeby kolor zielony był jaśniejszy (…)lub ciemniejszy”.

Badanie właściwości wody

Badanie właściwości wody w przedszkolu może być fascynującym i edukacyjnym doświadczeniem dla dzieci. Zabawy te nie tylko uczą dzieci podstawowych właściwości wody, ale również rozwijają ich umiejętność obserwacji, zadawania pytań i dochodzenia do prostych wniosków. Ważne jest, aby podczas zabaw dzieci miały możliwość zadawania pytań i dzielenia się swoimi spostrzeżeniami.
Prowadzonych eksperymentów może być naprawdę dużo: badanie temperatury wody, gęstości, stany skupienia, absorpcja, napór wody, rozpuszczalność, kondensacja, barwienie wody itp.

Eksperymenty z magnesem

Zabawy z magnesem pozwalają dzieciom odkrywać podstawowe zasady przyciągania i odpychania. Mogą eksperymentować z różnymi przedmiotami, sprawdzając, które są magnetyczne. Zabawy z magnesem nie tylko pomagają dzieciom zrozumieć podstawowe zasady fizyczne, ale także rozwijają umiejętności motoryczne, logiczne i kreatywne. Ważne jest, aby zachęcać dzieci do zadawania pytań i odkrywania właściwości magnesów w sposób eksperymentalny.

Rozwijanie zmysłów

Przedszkole to czas, kiedy dzieci rozpoczynają swoją przygodę z nauką poprzez zabawę i eksplorację. W tym kluczowym okresie, angażowanie wszystkich zmysłów – wzroku, słuchu, dotyku, smaku i węchu – ma krytyczne znaczenie. Włączając różnorodne doświadczenia sensoryczne w codzienne zajęcia, możemy znacząco przyczynić się do wszechstronnego rozwoju naszych małych uczniów.
Dotyk – Odkrywanie świata przez skórę
Dotyk to jeden z pierwszych zmysłów, którym dziecko odkrywa świat. Zabawa w „ciemni” z różnymi materiałami, takimi jak piasek, kasza, czy wata, stymuluje wrażliwość skóry oraz kreatywność. Przykładowe ćwiczenie to „Tajemnicza torba”, gdzie dzieci wkładają ręce do worków wypełnionych różnorodnymi przedmiotami i próbują zgadnąć ich zawartość. Pozwala to na rozwijanie zdolności dotykowej oraz słownictwa opisującego tekstury.
Wzrok – Wielobarwne postrzeganie świata
Wzrokowe zabawy kolorami i kształtami wspomagają rozbudowę wyobraźni oraz zdolności rozpoznawania i klasyfikowania obiektów. Używając kolorowych piłeczek, książek obrazkowych czy zabaw świetlnych, dzieci uczą się rozróżniać barwy i odcienie oraz trenują koncentrację. Prócz tradycyjnych metod, zachęcam do projektowania „ściany cieni”, gdzie dzieci tworzą własne historie przy użyciu rąk do tworzenia cieniowych figur.
Słuch – Harmonia dźwięków otaczającego nas świata
Rytmiczne gry, rymowanki oraz słuchanie natury to wspaniałe narzędzia do wspierania rozwoju słuchowego. „Orkiestra przedszkolna”, w której dzieci tworzą muzykę przy użyciu prostych instrumentów, to wspaniała okazja do nauki współpracy i rozwijania poczucia rytmu. Medytacja przy odgłosach lasu czy oceanu pomaga w relaksacji i koncentracji, a nauka słuchania aktywnego wzmacnia zdolność skupienia uwagi.
Węch – Aromatyczna podróż po świecie zapachów
Węch jest zmysłem, który może wywołać silne wspomnienia i emocje. Wykorzystując naturalne olejki eteryczne, przyprawy czy świeże zioła, dzieci uczą się identyfikować i nazywać różne zapachy. Zabawa „Zgadnij, co pachnie?” rozwija spostrzegawczość oraz słownictwo związane z zapachami.
Smak – Ekspedycje kulinarne
Smakowanie nowych potraw to nie tylko przyjemność, ale także okazja do nauki o kulturze, geografii i zdrowym odżywianiu. Wprowadzanie dzieci do eksperymentów z różnymi smakami poprzez przygotowanie prostych zdrowych przekąsek może rozbudzić ciekawość i otwarcie na nowe doznania kulinarne.

Eksperymenty z pianą

To kolejne fascynujące przykłady eksperymentów, które możemy w prosty sposób przygotować z dziećmi. Stwórz prostą reakcję chemiczną, mieszając ocet z sodą oczyszczoną. Dzieci zobaczą, jak powstaje piana, co może być fascynującym doświadczeniem.
Kolejnym prostym eksperymentem jest eksperyment do którego potrzebujemy drożdży w proszku, wody utlenionej, płynu do naczyń, ciepłej wody (można opcjonalnie użyć barwnika spożywczego). Aby uniknąć ewentualnego zabrudzenia, zaleca się umieszczenie szklanki lub butelki, w której przeprowadzimy eksperyment, na misce lub tacy. Jak to często bywa w przypadku interesujących zabaw, mogą wystąpić pewne zabrudzenia. Należy wlać całą butelkę wody utlenionej do szklanki i dodać odrobinę płynu do naczyń. Następnie przygotuj roztwór drożdży, używając około 15 g (dwa standardowe opakowania) drożdży, które dokładnie rozpuszczamy w ciepłej wodzie. Ważne jest, aby pamiętać, że temperatura wody nie powinna być zbyt wysoka. Teraz wystarczy szybko wlać rozpuszczone drożdże do szklanki z wodą utlenioną i obserwować rezultaty.

Badanie nasion i wzrostu roślin

Są to eksperymenty, badania często stosowane przez nauczycieli. Polegają głównie na tworzeniu tzw „zielonych kącików w sali”, obserwacja rozwoju roślin, gałęzi drzew (jabłoń, brzoza) i krzewów (forsycja); eksperymentowanie i prowadzenie hodowli zwierząt poprzez np założenie hodowli dżdżownicy. Ale to również zajęcia w terenie, których w przedszkolu nauczyciele prowadzą bardzo dużo. Ważne jest, aby dzieci były aktywnymi uczestnikami procesów eksperymentowania, badania, eksplorowania, a nie tylko biernymi obserwatorami działań nauczyciela.

Eksperymenty z dźwiękiem

Stworzenie prostych instrumentów muzycznych, takich jak bębenki z puszek czy flety z rur, aby dzieci mogły eksperymentować z dźwiękami i tonami. Polecam kilka przykładów zabaw ze strony https://www.przedszkola.edu.pl/w-laboratorium-dzwieku-czyli-eksperymenty-i-zabawy-dla-dzieci.html

Eksploracja właściwości fizycznych materiałów

Badanie, jak różne materiały reagują na ciepło, zimno, nacisk czy rozciąganie. Można użyć plasteliny, gumy, papieru i innych łatwo dostępnych materiałów. W tym celu nauczycielka dzień przed zajęciami właściwymi wspólnie z dziećmi umieszcza np plastelinę w lodówce. Na następny dzień dzieci otrzymują plastelinę z lodówki i plastelinę, która leżała w sali. Określają różne, wskazują z której plasteliny można lepić, co się dzieje podczas rozciągania itp. Ważne, aby to dzieci poszukiwały odpowiedzi, albo same bez ingerencji nauczycielki dzieliły się wrażeniami. Inną wersją eksperymentu będzie, że jedna grupa dzieci otrzymuje plastelinę z lodówki, druga tę, która w lodówce nie leżała. Nauczycielka daje dziecim zadanie ulepienia czegoś, zrobienia wałka itp. Dzieci same poszukują odpowiedzi i dzielą się wrażeniami.

Obserwacje mikroskopowe

Jeśli dostępny jest mikroskop, dzieci mogą badać drobne detale, takie jak liście, włosy czy kawałki skorupy jajka, co rozwija ich umiejętności obserwacji. Takie same badania możemy przeprowadzić za pomocą lupy w terenie, albo w sali. W tym przypadku również jak w poprzednich ważne, aby dzieci były czynnymi badaczami.

Skomentuj

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *